2 grudnia 2025 r. w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Wejherowie odbyła się konferencja podsumowująca nie tylko tegoroczną edycję, lecz także cały trzyletni cykl projektów poświęconych ochronie tradycji pokłonu feretronów oraz wzmacnianiu wspólnoty jej depozytariuszy.
Na sali obecni byli pielgrzymi, obraźnicy i obraźniczki oraz przedstawiciele wszystkich parafii zaangażowanych w projekt: pw. św. Leona w Wejherowie, pw. św. Wawrzyńca w Luzinie, pw. św. Mikołaja w Szemudzie, pw. św. Andrzeja Apostoła w Przodkowie oraz pw. Wniebowzięcia NMP i św. Katarzyny w Redzie.
W wydarzeniu uczestniczyli także członkowie Bractwa Krzyża Świętego przy Archikatedrze w Gdańsku-Oliwie oraz depozytariusze z Parafii pw. Świętej Trójcy w Kościerzynie. Swoja obecnością zaszczycili przedstawiciele władz Powiatu Wejherowskiego oraz radni Rady Powiatu. Tak szeroka obecność była efektem trzech lat wzmacniania więzi i współpracy między depozytariuszami.
Wpis na Krajową listę i uroczystość w Warszawie
Barbara Gusman, dyrektor Powiatowej Biblioteki Publicznej, otwierając spotkanie, przypomniała o historycznym wpisie tradycji pokłonu feretronów na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, dokonanym w 2024 r. Podczas uroczystości w Warszawie, w Sali Koncertowej Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego, Barbara. Gusman wraz z przedstawicielami depozytariuszy odebrała oficjalny certyfikat potwierdzający wpis tradycji. Wydarzenie to stało się symbolicznym uhonorowaniem wspólnoty pielgrzymów, obraźników i obraźniczek, których wieloletnia troska i zaangażowanie doprowadziły do ogólnopolskiego docenienia tej szczególnejpraktyki.
Głos nauki
Kolejnym punktem konferencji było wystąpienie prof. Katarzyny Smyk z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, która uczestniczyła w wydarzeniu online. W referacie „Ochrona pokłonu feretronów – wielkie osiągnięcie i jeszcze większe zobowiązanie” podkreśliła rangę wpisu na Krajową listę i odpowiedzialność, jaką pociąga za sobą dalsza opieka nad tradycją. Następnie omówiła efekty badań prowadzonych w latach 2023–2025, akcentując zarówno znaczenie dokumentacji tradycji, jak i konieczność wzmacniania wspólnot depozytariuszy. Z kolei dr Aleksandra Paprot-Wielopolska z Uniwersytetu Gdańskiego przedstawiła wyniki tegorocznych badań dotyczących strojów obraźników i obraźniczek z Przodkowa, ukazując bogactwo elementów tradycyjnych oraz ich funkcje w trakcie pielgrzymki i podczas odpustu.
Trzy lata pracy projektowej
Andrzej Szoszkiewicz, koordynator merytoryczny projektu, przedstawił podsumowanie trzyletniego cyklu działań, obejmującego konsultacje społeczne, badania etnograficzne, budowę archiwum społecznego, dokumentację fotograficzną, digitalizację materiałów oraz przygotowanie publikacji. Zwrócił uwagę, że wszystkie działania prowadzone były „z depozytariuszami i dla depozytariuszy”, zgodnie z zasadami ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Historia i współczesność pielgrzymek z Przodkowa
Ks. Wacław Mielewczyk, proboszcz Parafii pw. św. Andrzeja Apostoła w Przodkowie, zaprezentował historię lokalnych pielgrzymek, sięgającą co najmniej 1933 r. Pokazał zachowane archiwalia i opowiedział o współczesnej, pełnej życia praktyce pielgrzymowania, która do dziś pozostaje mocnym znakiem lokalnej tożsamości.
Premiera publikacji
Ważnym elementem konferencji była prezentacja trzeciego tomu wejherowskiego wydawnictwa „Na Kalwarię z Przodkowa – drogą wiary i tradycji”, dokumentującego wyniki badań i konsultacji zrealizowanych w 2025 roku. Pielgrzymka z Przodkowa jest trzecią parafią, na której skoncentrowane zostały badania i analizy prowadzone w ramach trzyletniego cyklu projektowego — po wcześniejszych badaniach obejmujących Kościerzynę i Oliwę, gdzie również prowadzono obserwacje uczestniczące, analizy strojów i dokumentację tradycji.
Zobacz wersję multimedialną:
https://wirtualnypark.pl/feretrony2025/publikacja.pdf
Podziękowania dla koordynatorek projektu
Przed zakończeniem części merytorycznej wyrażono szczególne podziękowania Monice Ziegert i Beacie Pietrzak ze Starostwa Powiatowego w Wejherowie, które przez trzy lata koordynowały projekt pod względem organizacyjnym i finansowym. Podkreślono, że ich zaangażowanie, skrupulatność i dbałość o każdy szczegół pozwoliły zrealizować wszystkie działania w sposób spójny i na wysokim poziomie. W dowód wdzięczności obie panie otrzymały piękne bukiety kwiatów, przyjęte z aplauzem zgromadzonych depozytariuszy i gości.
Spotkanie, które scala wspólnotę
Po części merytorycznej uczestnicy przeszli na poczęstunek, który stał się okazją do rozmów, wspomnień oraz budowania dalszych relacji między przedstawicielami parafii i środowisk pielgrzymkowych. Atmosfera konferencji potwierdziła, że trzyletnia praca nad wzmacnianiem wspólnoty depozytariuszy przyniosła trwały efekt: tradycja pokłonu feretronów jest dziś żywa, świadoma, dobrze udokumentowana i mocno zakorzeniona, a więzi między jej depozytariuszami – silniejsze niż kiedykolwiek.
